Η αιώνια εβδομάδα των παθών

Εμείς, οι γενναίοι, οι περήφανοι, οι σαν τις παπαριές μας, καμαρωτοί Έλληνες, δεν περιμένουμε την εβδομάδα των παθών για να ζήσουμε – ξύσουμε – φτύσουμε τα πάθη μας. Το πάθος κυλάει στο αίμα μας και το μεταχειριζόμαστε όπως θέλουμε. Παθιαζόμαστε, αρπαζόμαστε, ξεκατινιαζόμαστε, γαμωσταυριζόμαστε, σε γιορτές και σχόλες και στις εβδομάδες όλες.

Δεν φταίνε οι πλανήτες που αναδρομιάστηκαν όλοι μαζί τον τελευταίο καιρό. Πάντα ήμασταν θερμόαιμοι. Γι’ αυτό μας ζηλεύουν οι ξενέρωτοι Ευρωπαίοι και θέλουν το κακό μας. Πώς να αντέξουν το φλογερό μας ταμπεραμέντο, πώς να συγκριθούν με εμάς, οι κομπλεξικοί κρυοτσούτσουνοι;

Εμείς λοιπόν, σε δύσκολους καιρούς, πάντα, όπως μας έχει αποδείξει η ιστορία, ρίχνουμε μια φαγωμάρα μεταξύ μας, έτσιμ για το καλό. Γιατί δεν μπορούμε να μαζέψουμε το πάθος μας. Αυτό μπορούν να το κάνουν οι φλούφληδες οι Ευρωπαίοι; Μπορούν να μισήσουν τόσο πολύ τον διπλανό τους, αντί να του κρατήσουν το χέρι για να προχωρήσουν μαζί στο δρόμο με τα εμπόδια.

Το έχω ξαναπεί, η κρίση μας έκανε να αποκτήσουμε κρίση και να γίνουμε ανθρώπινοι. Ορισμένοι ακολούθησαν αυτόν το δρόμο. Ορισμένοι τον ακριβώς αντίθετο. Και με πάθος ζούνε τα πάθη τους.

Ευτυχώς, στη ζωή μου έχω επιλέξει, έχω ξεχωρίσει, έχω απορρίψει κι έχω κρατήσει τους ανθρώπους με τους οποίους μπορώ να συναναστρέφομαι. Φρόντισα να ανήκουν στην πρώτη κατηγορία. Άλλοι παθιασμένοι κι άλλοι μετριοπαθείς, δεν έχει σημασία, ενδιαφέρονται και προσπαθούν για το καλύτερο, αποφεύγοντας να αρπαχτούν. Θυμώνουν, οργίζονται, αναζητούν, διεκδικούν, αλλά δεν τρώγονται.

Όμως η ιντερνετική ζωή μου μού δίνει την ευκαιρία να γνωρίσω και την άλλη πλευρά. Κι επειδή τέτοιες ευκαιρίες δεν πρέπει να χάνονται, παρακολουθώ κι εγώ με ενδιαφέρον, αλλά σιωπώντας. Κάποιοι δεν είναι απλώς θυμωμένοι, κάποιοι δεν ψάχνουν απλώς μια λύση. Πάντα παθιασμένα, διψάνε για αίμα. Ψάχνουν να βρούνε ποιος φταίει για να του το χύσουν. Κι εδώ δεν τα βρίσκουν. Για άλλους φταίει το ΠΑΣΟΚ για άλλους η ΝΔ, που δεν τους διόρισαν κι αυτούς μαζί με τόσους άλλους ή δεν τους έδωσαν χρηματοδότηση από ευρωπαϊκά προγράμματα για να στήσουν επιχείρηση φούσκα, επίσης μαζί με τόσους άλλους. Για άλλους φταίει ο ΣΥΡΙΖΑ που κατέστρεψε την Ελλάδα και έβγαλε τους άστεγους στο δρόμο, τη στιγμή που οι αρμόδιοι φορείς πλακώνονταν ποιος θα τους προσφέρει πρώτος στέγη και τροφή. Για άλλους φταίνε οι μετανάστες που, εκτός του ότι βιάζουν τις γυναίκες και δέρνουν τα παιδιά μας για να τους κλέψουν το παγωτό, ήρθαν και πήραν όλες τις θέσεις στο δημόσιο που είχαμε βάλει στο μάτι. Ασφαλώς φταίνε τα κανάλια που τα παρακολουθούν με μανία, έτσι για να αποδείξουν πόσο σκάρτα είναι, φταίνε και όλοι οι πολιτικοί που τους ψήφισαν και επειδή δεν τους διόρισαν, θέλουν να τους κρεμάσουν. Πάνω απ’ όλα, φταίνε όσοι προσπαθούν να βρουν ευχαρίστηση στην καθημερινότητά τους, όσοι τολμούν να λένε αστεία, να γελούν, να αγαπούν, να χαίρονται. Όταν βλέπουν τέτοιους αναίσθητους, θέλουν να τους κρεμάσουν μαζί με τους πολιτικούς.

Καμιά φορά, σκέφτομαι τι θα γινόταν αν αυτοί οι καυγάδες δε γίνονταν μπροστά σε μια οθόνη κι είχαν τον άλλον απέναντί τους. Δε θα είχαμε γλιτώσει τον εμφύλιο. Έχουμε έναν ηλεκτρονικό εμφύλιο και δεν ξέρουμε πώς θα καταλήξει. Για αυτοκριτική ούτε κουβέντα, όλοι αυτοί οι εξοργισμένοι. Φταίνε οι άλλοι. Αυτοί είναι γενναίοι, λεβέντες, αφυπνισμένοι, συνειδητοποιημένοι. Μαύρο ρε. Κανέναν δε θα ψηφίσουν. Να πάνε να γαμηθούνε όλοι. Οι κλέφτες. Οι απατεώνες. Αφού δεν είναι αυτοί υποψήφιοι, δεν ψηφίζουν κανέναν. Μια μέρα, ρε, να τους έκαναν πρωθυπουργούς. Μια μέρα. Θα καθάριζε ο τόπος.

Οι αιώνιοι Έλληνες. Επαναστάτες, έτοιμοι να αρπάξουν το γιαταγάνι. Πρώτοι στον αγώνα. Αυτοί και κανένας άλλος. Παθιασμένοι. Φωνές, τσαμπουκάδες, απειλές, ξεχέσματα και στα ζόρια χέσιμο στα βρακιά τους. Μ’ αυτούς φτάσαμε ως εδώ. Κι αν δεν ξεκολλήσουν από αυτά τα πάθη τους, δε θα ξεκολλήσουμε κι εμείς από αυτά τα χάλια μας.

Να γινόταν ένα θαύμα, μετά την εβδομάδα των παθών, να βιώναμε το θάνατο και την ανάστασή τους. Αλλά νομίζω ότι τα δικά τους πάθη θα κρατήσουν αιώνες.

Ευχαριστούμε την κρίση που αποκτήσαμε κρίση

Είμαι ένα από τα θύματα της κρίσης κι ένα από τα βλήματα της παλιάς μας ευημερίας. Θύμα γιατί, αν δε βρεθεί τίμια εργασία μέχρι τη λήξη της επιδότησής μου από τον ΟΑΕΔ, θα δω το μηνιαίο μου εισόδημα να μηδενίζεται. Και βλήμα γιατί δε φρόντισα όταν κάποιοι μαζί τα τρώγανε, να χωθώ να γλείψω κι εγώ κάνα κόκαλο.

Άσε που ποτέ δε σκέφτηκα ότι θα έρθουν τέτοιες μέρες. Κι έλεγα «καλά να είμαστε, να δουλεύουμε, να έχουμε λεφτά να τα τρώμε και να περνάμε καλά». Ήμουν φιλοσοφημένη, δεν μπορείς να πεις. Κι επειδή ποτέ δεν κυνήγησα το χρήμα, ποτέ δε μου περίσσεψε ούτε ψιλό.

Έχω δει και χειρότερα. Δικό μου άτομο που είναι ήδη σε κατάσταση μηδενισμένου μηνιαίου εισοδήματος, ψάχνει μια δουλειά, ό,τι να ‘ναι κι όσα να ‘ναι. Ας είναι και με 300 ευρώ. Τα πάγια έξοδα να βγαίνουν. Που κάποτε τα 300 τα είχε για μια βόλτα στην αγορά, από αυτές που είχαν γίνει ρουτίνα.

Ξέρω ότι είμαστε πολλοί, αν και δεν το βλέπω σαν παρηγοριά. Και είναι πολλοί και οι συμβιβασμοί που κάνουμε. Καταλήξαμε να αγωνιζόμαστε για την επιβίωση. Ξεχάσαμε τις παλιές μας απαιτήσεις για ποιότητα ζωής. 
Υπήρχε όμως ποιότητα στη ζωή μας μέχρι πριν από τρία χρόνια; Που σκατά ήταν αυτή η ποιότητα τότε που ο μέσος Έλληνας ήταν ο κλασικός κάγκουρας, τότε που η επίδειξη κι η δηθενιά ήταν τρόπος ζωής, τότε που η μαζική αποβλάκωση ήταν αναπόφευκτη; Πού σκατά ήταν αυτή η ποιότητα τότε που δε σκεφτόμασταν, γιατί καταπίναμε αμάσητο ό,τι μας σέρβιραν, τότε που μαϊμουδίζαμε για να μοιάσουμε στα γελοία, αστραφτερά πρότυπά μας; Μας είχε στραβώσει η λάμψη και πληρώναμε για να δούμε κι άλλη. Ό,τι έλαμπε, το κάναμε σπουδαίο και προσπαθούσαμε να το μιμηθούμε, μην τύχει και ξεφύγουμε από την τάση και βγούνε οι άλλες μαϊμουδίτσες και μας πούνε οπισθοδρομικούς.
Το να μετατρέψουμε την κρίση σε ευκαιρία, μας το έχουν πει. Αλλά εγώ θέλω να ευχαριστήσω την κρίση, γιατί χάρη σ' αυτήν, αποκτούμε κρίση. Τη χρειαζόμασταν. Το βλέπω και σε μένα που δεν είχα πέσει στο τριπάκι της ψεύτικης ευημερίας. Αν εξαιρέσω το ενδεχόμενο μηδενισμού του εισοδήματός μου, μου έκανε καλό η κρίση.
Άλλαξα διατροφικές συνήθειες. Τέρμα τα ετοιματζίδικα. Τέρμα και τα πολλά τα κρέατα. Βλαβερές συνήθειες κι οι δυο. Τώρα όλα περνούν απ' τα χεράκια μου. Κάποιες τροφές, πριν φτάσουν στα χεράκια μου, βρίσκονταν στη γλάστρα μου. Ζούγκλα το μπαλκόνι. Λέω σε λίγο, που δε θα χωράω ούτε όρθια, να χρησιμοποιήσω και τον ακάλυπτο και ν' αρχίσω τα σάλτα από το παράθυρο.
Έκοψα τα καλλυντικά των γνωστών εταιρειών. Δεν ξαναπετάω τα λεφτάκια μου σ' αυτούς. Φτιάχνω τα δικά μου. Εξάλλου, οι γιαγιάδες μας έλεγαν "μη βάζεις στο πρόσωπό σου κάτι που δεν μπορείς να το φας".
Επίσης οι γιαγιάδες μας δε χρησιμοποιούσαν διακόσια απορρυπαντικά, άλλο για τα πιάτα, άλλο για τα ρούχα, άλλο για τα άλατα κι άλλο για τα πατώματα. Το πράσινο σαπούνι κάνει για όλες τις δουλειές. Και είναι πιο φτηνό κι από τις πατάτες του γνωστού κινήματος. Γιατί να πάρω απορρυπαντικό με ξύδι και πράσινο σαπούνι, ενώ μπορώ να κάνω απευθείας χρήση; Και γιατί να διώξω κατσαρίδες και μυρμήγκια εισπνέοντας δηλητήρια, ενώ υπάρχουν άπειροι τρόποι, που μυρίζουν και καλύτερα; Δε θα σου πω όλα τα κόλπα, γιατί λέω να τα γράψω σε βιβλίο. Η κρίση θα με κάνει να αποκτήσω και το επιχειρηματικό μυαλό που ποτέ δεν είχα.
Ανακαλύπτω νέους τρόπους διασκέδασης. Μέχρι τώρα, αν ήθελα να πιω καφέ σε ωραίο μέρος, πχ Ζάππειο, έπρεπε να ακουμπήσω το τάλιρο και να πω κι ευχαριστώ. Αλλά όχι, δεν ευχαριστώ, γιατί άρχισα να ευχαριστιέμαι άλλα πράγματα. Ζω ανάμεσα στο Στρέφη και το Λυκαβηττό. Τον παίρνω στο χέρι και με τη μέθοδο του αμπεμπαμπλόμ, επιλέγω προς τα πού θα ανηφορίσω. Θέλω πιο μεγάλη βόλτα; Πάω Ακρόπολη μεριά. Είτε πας για ρομαντζάδα είτε για χαβαλέ με την παρέα, πρόκειται για εξαιρετικούς τρόπους διασκέδασης. Μόνο φρόντισε να πας νωρίς, γιατί πλακώνει κόσμος και δε θα βρεις να κάτσεις. Ναι, βρε. Γι' αυτό άδειασε το Θησείο. Όλοι πάνε Άρειο Πάγο.
Αλλά και στο σπίτι να μείνεις, έχεις πολλά καλύτερα να κάνεις από πριν. Τα κανάλια σε έχουν ζαλίσει στο τούρκικο και στις επαναλήψεις. Πάνε οι παλιοί καλοί καιροί με τα αστραφτερά σόου που σε έκαναν να αποκτήσεις την αντίληψη του ζώου. Και στην καινούργια σεζόν, θα κοπούν τα πρωινάδικα και θα έχεις κι άλλες επαναλήψεις να απολαύσεις. Τώρα που έχεις αισθανθεί το χάλι της τηλεόρασης, βρίσκεις καλύτερα πράγματα να κάνεις. Όπως το να διαβάσεις ένα βιβλίο, που είναι καιρός να ξεστραβωθείς. Και είμαι σίγουρη ότι όσο ξεκολλάς από την τηλεόραση και τα βιβλία των πρωινάδικων, τόσο καλύτερος αναγνώστης γίνεσαι. Κι όσο καλύτερα βιβλία διαβάζεις, τόσο καλύτερα σκέφτεσαι.
Μπορεί να καταφέρουμε και να στρέψουμε την κρίση ενάντια σ' αυτούς που την προκάλεσαν. Σε μια κοινωνία που δεν καταναλώνει, που άρχισε να στρέφεται στα μικρά μαγαζάκια και να αναζητά προϊόντα απευθείας από παραγωγούς, τα πολυμάγαζα και τα εμπορικά κέντρα είναι άχρηστα. Από αυτό προκύπτει άλλο ένα καλό, με τη βελτίωση της αισθητικής μας. Τελειώνει η ιστορία με τα τερατουργήματα που χτίζονταν μαζικώς πριν από λίγα χρόνια.
Τελικά έχει και τα καλά της η κρίση. Ερχόμαστε κοντά ο ένας στον άλλον, ανακαλύπτουμε την αλληλεγγύη, γινόμαστε ανθρώπινοι κι έχουμε ελπίδα να γίνουμε και άνθρωποι. Όταν πλέον θα έχουμε καταλάβει ποιες είναι οι πραγματικές μας ανάγκες, τις οποίες όμως δε θα διαπραγματευτούμε. Στις πραγματικές (και δεν εννοώ τις βασικές) ανάγκες δε χωρούν συμβιβασμοί.
Και εδώ είναι ο προβληματισμός μου. Δεν ξέρω αν μας ωρίμασε αρκετά η κρίση. Είναι κι οι εκλογές που πλησιάζουν και φοβάμαι πως είναι πολλοί ακόμη οι συμβιβασμένοι.

Του μύστακος τα μυστικά

Αυτό που κάνει τη φανερή, το ξαναλέω και το τονίζω: τη φανερή διαφορά ανάμεσα στη γυναίκα και τον άντρα είναι η τρίχα. Η οποία λείπει από μια γυναίκα με τακτοποιημένες ορμόνες. Εμένα η τρίχα μ’ αρέσει στον άντρα. Όχι πως τον θέλω αρκούδα. Απλώς, να φαίνεται η διαφορά. Δεν το θέλω το μάγουλο βερίκοκο. Τον προτιμώ με μούσι. Άμα θέλει να ξυριστεί, θα το αντέξω. Αλλά άμα θέλει να αφήσει μουστάκι, παρά το ότι είμαι συνηθισμένη στο θέαμα, θα πάθω κακό.

Ο πατέρας μου έχει μουστάκι. Έτσι τον γνώρισα. Ένα από τα γεγονότα που πρέπει να με σημάδεψαν γιατί ήμουν πολύ μικρή, περίπου τριών ετών και το θυμάμαι σαν εφιάλτη, είναι το ξύρισμα του μύστακος του πατρός. Τον είδα και τρόμαξα. Δεν ήταν ο μπαμπάς μου αυτός που έβλεπα. Δεν ξέρω αν ήταν αυτός ο λόγος που δεν το ξαναξύρισε. Επίσης ο πατέρας μου είναι νταλικέρης. Και βρίζει σαν νταλικέρης. Μία από τις πιο χοντρές του βρισιές είναι το «γαμώ του μπαμπά σου τα μουστάκια». Ε, τώρα άμα το λέει αυτό ο μουστακαλής ο άνθρωπος, όλο και θα είναι σοβαρά τα πράγματα.

Στο παρελθόν το μουστάκι ήταν σήμα κατατεθέν του ανδρός του ζόρικου, του μάγκα, που τιμάει τα παντελόνια του, βρε αδερφέ. Για τους λαούς της Ανατολής, είσαι άντρας, έχεις μουστάκι, τέλος. Κι εμείς ανήκουμε στην Ανατολή, άκου που σου λέω και άσε τι έχουν πει κατά καιρούς για τη χώρα μας και μας παρέσυραν στην κατρακύλα.

Το ότι οι Έλληνες ήταν ανέκαθεν μουστακαλήδες, όπως και τα αδέρφια τους εξ Ανατολών, αποδεικνύει και το πιο διάσημο μουστάκι της χώρας, το οποίο μνημονεύεται κατά καιρούς, από διάφορους και για διάφορους λόγους: Του Κολοκοτρώνη. Όλοι οι Έλληνες της εποχής είχαν μουστάκι καμαρωτό, εκτός από αυτούς που είχαν φύγει στο εξωτερικό και επέστρεφαν εξευρωπαϊσμένοι και ξυρισμένοι. Η ίδια τάση συνεχίστηκε για πολλά χρόνια. Το μουστάκι φορέθηκε από το λαό και η μάπα φράπα από τους εξευρωπαϊσμένους.

Το μόνο που άλλαζε ήταν το σχήμα. Παχύ που πήγαινε πακέτο με τη βαρβατίλα, κουρεμένο και περιποιημένο, λεπτό και διακριτικό, φαγωμένο από τα πλάγια και όπως αλλιώς πρόσταζε η μόδα.

Ο λαϊκός ο τύπος στην Ελλάδα, δεν αποχωριζόταν το μουστάκι του, το οποίο πήγαινε πακέτο με την τιμή και την υπόληψή του. Ήταν σαν να τιμά την καταγωγή του, την πλύστρα μάνα του, τον αχθοφόρο πατέρα του. Όλοι θυμόμαστε τη σκηνή από τις θαλασσιές τις χάντρες όπου ο λαϊκός Γεωργίτσης ξυρίζει το μουστάκι του για να αρέσει στην πλουσία και κακομαθημένη Λάσκαρη. (Όποιος δε θυμάται, μπορώ να βοηθήσω με το ακόλουθο βίδεο).

Την εποχή εκείνη, οι καθωσπρέπει Έλληνες, οι γνήσιοι αστοί, οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι σωστοί νοικοκυραίοι, δεν άφηναν τρίχα στη μούρη τους. Κόντρα ξύρισμα και κολόνια Μυρτώ. Δεν ξέρω αν τις έβγαζαν και με το τσιμπιδάκι για τα φρύδια για να έχουν ροδαλό μαγουλάκι.

Στη δεκαετία του 80 όμως, απενοχοποιήθηκε η τρίχα. Το ΠΑΣΟΚ μας έφερε ένα βήμα πιο κοντά στη δημοκρατία πριν μας ρίξει στο λάκκο με τα σκατά, λίγα χρόνια αργότερα. Έκανε μόδα ξανά το μουστάκι. Το έβαλε στα υπουργεία, στις δημόσιες υπηρεσίες, στους χώρους πολιτισμού. Το καλύτερο είναι ότι έπαιζε και το μούσι. Αλλά αυτό κράτησε για λίγο. Η τάση της χλιδής και της γκλαμουριάς που έπεσε σαν κατάρα πάνω μας, μερικά χρόνια αργότερα, απαιτούσε και πάλι μάπα φράπα και κόντρα ξούρα. Εκεί ήταν που πιστέψαμε ότι απαλλαγήκαμε για πάντα από αυτήν την τριχωτή μάζα.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τη δεκαετία του 70 και του 80, το ανατολίτικο μουστάκι κατακτά τον κόσμο. Γίνεται ροκ και εξαπλώνεται στα μάγουλα ή στο σαγόνι. Το συναντούμε σε καλλιτέχνες του χαρντ ροκ και του μέταλ, αλλά και στον Φρέντι Μέρκιουρι, του οποίου το στυλ, την εποχή εκείνη, αντιγράφει ο κάθε γκέι που σέβεται τον εαυτό του.

Τα τελευταία χρόνια, έβλεπα παντού όμορφους μουσάτους άντρες. Αυτοί ούτε να με φτύσουν. Κατάλαβα τι γίνεται όταν πήγα σε γκεόμπαρο και αντίκρισα το πλήθος των γενειοφόρων. Οι γκέι ακολουθούν πιστά τη μόδα και συχνά τη φτιάχνουν. Έτσι τα τελευταία χρόνια που επέστρεψε το μούσι στη μόδα, ήταν οι πρώτοι που το φόρεσαν.

Πριν από δύο χρόνια, σε γκεομπαρότσαρκα, συνάντησα φίλο από αυτούς που φτιάχνουν τη μόδα. Είχε το μουστάκι του Νταλί στο πιο παχύ του. Αποφάσισε να γίνει γκέιερ δαν γκέι και να προχωρήσει ένα βήμα μπροστά, με ακόμα μεγαλύτερη βαρβατίλα από αυτήν της γενειάδας. Τώρα πλέον τα γκεόμπαρα, γέμισαν μουστάκια. Στυλάτα αγόρια, άψογα ντυσίματα, σετάκι με μουστάκι. Αυτό που έλεγαν κάποτε ότι το μουστάκι είναι ο φερετζές του πούστη, έχει πάψει να ισχύει. Είναι το σήμα κατατεθέν του. Και το βρίσκω λογικό. Ποιος είπε ότι στους γκέι αρέσουν τα τρυφερά μαγουλάκια; Αν ήταν έτσι, θα πήγαιναν με γυναίκες.

Σκέφτομαι πάντως, τώρα που έχει φύγει η παλιά σχολή μυστακοφόρων, αυτή των μπαμπάδων, που τους τα γαμούσε ο δικός μου ο μπαμπάς όταν νευρίαζε, μπορεί να αλλάξει την ατάκα του σε «γαμώ της αδερφής σου τα μουστάκια», αν πρέπει ντε και καλά να παίζει συγγένεια στη μέση.

Όσο κι αν μας φαίνεται παράξενο, αφού τα τελευταία χρόνια μάθαμε να βλέπουμε ξυρισμένα πρόσωπα, το μουστάκι δείχνει να μη θέλει να μας απαλλάξει από την παρουσία του. Από τον Νταλί μέχρι τον Νίτσε κι από τον Καπετανάκη μέχρι τον Γιωργάκη, θα είναι εκεί και θα το βλέπουμε. Όμως αρκετά με τις τρίχες. Την επόμενη φορά, λέω να ασχοληθώ με το νυχάκι στο μικρό το δαχτυλάκι.

Κινήματα που γίνονται μαθήματα

Έτσι μπράβο. Λίγο πριν τις εκλογές, ζούμε την εποχή των κινημάτων. Είναι παρήγορο αυτό για ένα λαό που μέχρι χτες ήταν υπνωτισμένος.

Πολλά κινήματα. Ξεκινάω με αυτό του αγγουριού. Το οποίο και φάγαμε και καθόλου δε δροσιστήκαμε. Μια κρυάδα την πήραμε πάντως. Είναι ένα κίνημα που ήρθε απ' έξω και το ακολούθησαν με ευχαρίστηση οι Έλληνες πολιτικοί. Φαίνεται πως αυτοί τα αγγούρια τα τρώνε και δροσίζονται. Ή, δεν ξέρω, ίσως προτιμούν την ποικιλία που δεν πονάει.

Με τα οπωροκηπευτικά και τις ποικιλίες τους δεν τα πάω καλά. Μέχρι τώρα, ως βόρεια, ήξερα την πατάτα Νευροκοπίου και αυτήν έτρωγα. Όταν ήρθα στην Αθήνα, έπαθα πολιτισμικό σοκ. Οι πατάτες δεν ήταν Νευροκοπίου, τα πεπόνια δεν ήταν Έβρου, τα κεράσια δεν ήταν απ' τα χωριά του Γιακά, οι μπάμιες δεν ήταν απ' τα Δουκάτα, το λάδι δεν ήταν απ' τη Μάκρη. Μπορώ να αραδιάσω όλα τα χωριά της περιοχής και τα αγροτικά τους προϊόντα. Ήξερα τι έτρωγα, ποιος και πώς το καλλιεργούσε και από πού το έφερνε. Τα περισσότερα τα έπαιρνα από τους παραγωγούς που κατέβαιναν στο παζάρι (έτσι λέμε εκεί τη λαϊκή, την οποία έπρεπε να μάθω να λέω αλλιώς στο καινούργιο μου χωριό) αλλά είχα πάντα τη δυνατότητα να πάω μέχρι τους μπαξέδες τους. Μάλιστα πρόλαβα και την εποχή που περνούσε από το σπίτι ο γαλατάς. Θυμάμαι το Μουσταφά που είχε αγελάδες να μοιράζει το γάλα του στη γειτονιά. Μετά άρχισε να το δίνει στη γαλακτοβιομηχανία της περιοχής της οποίας έγινε και διανομέας.

Στην Αθήνα έχω πολλές επιπλέον δυνατότητες, εκτός απ' αυτήν. Δεν το είχα συνειδητοποιήσει μέχρι τώρα. Άρχισα να ξυπνάω με το κίνημα της πατάτας. Αν και στα Εξάρχεια που ζω, αυτά τα κινήματα δεν είναι κάτι πρωτότυπο και υπάρχουν φορείς που προωθούν διάφορα είδη κατευθείαν από τους παραγωγούς τους. Αλλά το κίνημα της πατάτας ήταν η αφορμή να θυμηθώ αυτούς που κατά καιρούς πετάνε τα προϊόντα τους αντί να τα δώσουν στους νταβατζήδες. Θυμήθηκα τους καπνοπαραγωγούς της περιοχής μου, που κάθε φορά που είναι να παραδώσουν στους εμπόρους (την καλύτερη ποικιλία καπνού στον κόσμο), ζούνε τη μεγάλη απογοήτευση, αφού ούτε ο κόπος τους δεν πληρώνεται. Πληρώνονται για παλιόχορτα, τα κέρδη μοιράζονται στο κύκλωμα (τα περισσότερα τα κονομάει το κράτος) και στο τέλος ο καταναλωτής αγοράζει τον καπνό για χρυσάφι. Θυμήθηκα τη ρίγανη που θεωρείται η καλύτερη στον κόσμο, στα βουνά της Ροδόπης και οι παραγωγοί δεν μπορούσαν να τη διαθέσουν. Το ίδιο και με τις πατάτες Νευροκοπίου. 

Δε γίνεται τα καλύτερα προϊόντα να μένουν αδιάθετα επειδή οι νταβατζήδες θέλουν μεγαλύτερα κέρδη. Καιρός ήταν να φύγουν απ' τη μέση και να έρθει ο καταναλωτής σε επαφή με τον παραγωγό, όπως γινόταν τόσα χρόνια. Όπως γινόταν όσο ζούσαμε στα χωριά μας. Κι όπως γινόταν όσο καλλιεργούσαν οι παππούδες μας και παίρναμε τα ζαρζαβατικά και το τυρί το κατσικίσιο απ' το χωριό. Και το λάδι. Το οποίο τόσο πολύ κυνηγήθηκε σε κάποια φάση, μην τύχει και χάσουν τα κυκλώματα. Και επειδή οι πατάτες δεν είναι το πιο θρεπτικό προϊόν του κόσμου κι έχουμε ανάγκη κι από άλλα είδη, να επεκταθεί το κίνημα. Να έχουμε το κίνημα του λαδιού, του ψωμιού, του καρπουζιού, του σταφυλιού, της ντομάτας... Δε γίνεται να θέλεις να πετάξεις μια ντομάτα (μέρες που 'ρχονται, όλο και κάποιου ο οργανισμός θα τη θέλει) και να την έχεις πληρώσει με σαράντα καπέλα. Δεν είναι καιρός για έξοδα.

Άφησα για το τέλος το κίνημα του γιαουρτιού. Εμείς οι Έλληνες καταναλωτές και αγανακτισμένοι πολίτες, απαιτούμε φτηνό γιαούρτι, από την παραγωγή στην κατανάλωση. Χωρίς μεσάζοντες, βιομηχανίες και λοιπές αισχροκέρδειες. Διότι είπαμε, δεν είναι καιρός για έξοδα. Ειδικά τώρα που έπιασε πάτο η δημοτικότητα του Νταλάρα και βάλθηκαν να τον αναστήσουν, περιφέροντάς τον στις γειτονιές, είναι κρίμα να ξοδεύονται τόσα χρήματα από το υστέρημά μας. Το παιδί του λαού, που ο λαός το έκανε μεγιστάνα, δε νομίζω να αξίζει ένα τόσο ακριβό προϊόν πάνω του.

Από την άλλη, δεν μπορώ να συγκρίνω το γιαούρτι του Τούρκου στην Κομοτηνή που το κόβεις με το μαχαίρι, με τα βιομηχανοποιημένα γιαουρτοειδή. Αλλιώς δείχνει ο γιαουρτωμένος ακτιβιστής καλλιτέχνης όταν έχει κάτσει πάνω του η πέτσα που είναι δυο δάχτυλα χοντρή. 

Βέβαια, θα μου πεις ότι το αγγούρι που τρώμε είναι χοντρό δυο πήχεις. Ε, ελπίζω τώρα που πιάσαμε τα κινήματα, να κινηθούμε όπως πρέπει ώστε να φύγει από κει που μας μπήκε.

Εξομολόγηση μιας νέας belle de jour

Θα ‘θελα να σας συστηθώ και να ομολογήσω

για όλα αυτά που έκρυβα στις δόξες μου από πίσω

και να σας πω για μένανε και τον αρραβωνιάρη.

Η Ασπασία είμαι εγώ κι αυτόν τον λένε Άρη.

Σαν τέλειωσα με τις σπουδές, άκουσα τη μητέρα

και ένα πλουσιόπαιδο τύλιξα κάποια μέρα.

Τέτοιοι χαλβάδες ειν’ πολλοί, εύκολο να τον εύρω

με τίποτα δεν ήθελα να πάω πίσω στον Έβρο.

Είχε καλή εμφάνιση, αλλά και τα λεφτά του

με έκαναν ν’ αγωνιστώ να κλέψω την καρδιά του.

Του πούλησα επίπεδο και νοικοκυροσύνη

και κάτι τέτοια, ως γνωστόν, κανείς δεν τα αφήνει.

Δεν έκανα μαζί του σεξ μέσα στον πρώτο μήνα,

ασχέτως αν πηδήχτηκα με όλη την Αθήνα.

Μια τέτοια συμπεριφορά, με ηθική και τάξη,

κάνει την κάθε κοπελιά μονόπετρο ν’ αρπάξει.

Έτσι μια μέρα και εγώ φόρεσα το δικό του

και πυργοδέσποινα έγινα μέσα στο σπιτικό του.

Είναι πολύ καλό παιδί, πλούσιο κι από σόι

και τα μισά του τα λεφτά στα γούστα μου τα τρώει.

Τον συνοδεύω σε γκαλά, πάρτι και δεξιώσεις

αλλά δεν είναι όλα αυτά μέρη για να ξεδώσεις.

Η συλλογή Louis Vuitton όλο και μεγαλώνει

όμως εργάζεται πολύ και με αφήνει μόνη.

Και περιμένω ολημερίς να ‘ρθει απ’ το γραφείο

μέχρι να διοριστώ κι εγώ σε νηπιαγωγείο.

Αλλά και όταν έρχεται, μη με ρωτάς «πού πάτε»

τρώει, βλέπει τηλεόραση και πέφτει και κοιμάται.

Σαν μπει μες στο κρεβάτι μας, αμέσως ροχαλίζει

κι άμα του πιάσω το πουλί, την πλάτη μου γυρίζει.

Κουράστηκα, απηύδησα, δεν ξέρω τι να κάνω.

Η λύση ήρθε σύντομα και την ελέγαν… Μάνο.

Δεν ήταν κάτι πονηρό, μονάχα για παρέα

αλλά όταν πηδηχτήκαμε ήταν πολύ ωραία.

Του είπα δεν είναι σωστό αυτό να συνεχίσει

να ξέρει πως δεν είμαι εγώ γυναίκα για γαμήσι.

Για να τον διώξω το ‘κανα, μην τύχει και κολλήσει

και μην το μάθει ο Άρης μου, αν κάποτε ξυπνήσει.

Σαν έχεις σχέση σοβαρή, πρέπει και να προσέχεις

και πρέπει απ’ τις παράλληλες τις σχέσεις να απέχεις.

Από ξεπέτες βέβαια, να κάνεις όσες θέλεις.

Αυτό αποφάσισα κι εγώ κι αμέσως ήρθε ο Τέλης.

Κι ο Κώστας και ο Στέφανος κι ο Τάσος και ο Λάκης

κι ο Γιάννης κι ο Χαρίλαος κι ο Γιώργος και ο Τάκης.

Τα πιο καλά μου τυχερά τα ‘χα στο γυμναστήριο.

Τέτοια κορμιά να τα κοιτάς είναι σκέτο μαρτύριο.

Μια μέρα σε μιαν άσκηση, είχα μια δυσκολία

μα με βοηθήσαν δυο παιδιά με σθένος και με ανδρεία.

Ο ένας έπιασε μερί κι ο άλλος το βυζί,

προσφέροντας βοήθεια πολύ σημαντική.

Τι να ‘κανα η έρημη; Τους πήρα και τους δύο.

Και δώσανε διπλή χαρά στο άδειο μου αιδοίο.

Μια νύχτα με τον Άρη μου, είδαμε μια ταινία

Ήτανε λέει μια belle de jour, πόρνη από ανία.

Δεν είναι πως ταυτίστηκα. Εγώ είμαι κάτι άλλο.

Εγώ γνωρίζω τα παιδιά, τα γούστα μου να βγάλω.

Τώρα ετοιμάζω νυφικό. Γεμάτο με Σβαρόφσκι.

Και για του γάμου το χορό, λέω να ‘χω Τσαϊκόφσκι.

Έχω πάρα πολλές δουλειές: Λουλούδια, μπομπονιέρες,

θέμα για φωτογράφηση και κτήματα και βέρες,

προσκλήσεις χειροποίητες, δε θα ‘ναι ό,τι κι ό,τι

και μέσα στα τρεχάματα, βλέπω τον Παναγιώτη.

Μου κάνει γιόγκα και μασάζ, πόσο με ξεκουράζει

και πόσο νιώθω όμορφα κάθε που μου τον βάζει!

Αχ, τι υπέροχη ζωή τώρα με περιμένει!

Θα είμαι μες στην… τσαχπινιά και καλοπαντρεμένη.

Η αγάπη που δεν έζησες

Αυτή η ιστορία με το χαρακτηρισμό «αγάμητη» σε όποια γυναίκα έχει λίγα (ή περισσότερα) νευράκια παραπάνω, είναι καιρός να σταματήσει. Από αλλού ξεκινάει το κακό και δεν είναι από κει τα νεύρα της.

Γιατί, άμα μια γυναίκα θελήσει να απαυτωθεί, είναι το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο. Όμως η ίδια ξέρει πως θα είναι ένα απλό ξεχαρμάνιασμα που θα της ρυθμίσει προσωρινά τις ορμόνες, δίνοντάς της προσωρινή ηρεμία. Και την άλλη μέρα, πάλι νευράκια θα έχει.

Άσε που, τις περισσότερες φορές, δεν είναι αυτό που χρειάζεται. Συχνά δεν το θέλει καθόλου. Είτε γιατί αυτού του είδους το ξεχαρμάνιασμα, κατάλαβε ότι δεν έχει αποτέλεσμα, είτε γιατί πάει κόντρα στην ηθική της, είτε γιατί έχει στεγνώσει τόσο που δεν μπορεί να το κάνει. Γι’ αυτό, αν βλέπετε γυναίκα με νευράκια, μην τη στέλνετε να πάει να γαμηθεί. Δεν είναι αυτό που χρειάζεται. Κι είναι βασανιστικό άμα δε γλιστράει. Στείλτε την να πάει να αγαπηθεί. Η αγάπη είναι το καλύτερο λιπαντικό. Αλλά άντε να τη βρεις.

Δεν τη βρίσκεις. Και μη μου πεις ότι αν κάποια είναι παντρεμένη δεν ισχύουν αυτά γιατί αγαπήθηκε και έφτασε ως εκεί. Όλοι ξέρουμε τι είναι οι περισσότεροι γάμοι και γιατί γίνονται. Από ανασφάλεια μέχρι κοινωνική υποχρέωση κι από φόβος για μοναξιά μέχρι εγωιστικό πάθος είναι στις περισσότερες περιπτώσεις οι λόγοι που οδήγησαν σε γάμο. Ελάχιστες ήταν οι τυχερές που παντρεύτηκαν επειδή αγαπήθηκαν.

Οι γυναίκες που αγαπήθηκαν, εντός ή εκτός γάμου, έχουν κάτι που τις κάνει να ξεχωρίζουν απ’ τις άλλες. Η διαφορά τους είναι στο βλέμμα. Αυτή που αγαπήθηκε έχει βλέμμα ήρεμο. Όσο για να παρατηρεί τι γίνεται γύρω της και να κρατάει αυτό που τη γεμίζει. Η άλλη έχει ταραχή στο βλέμμα της. Ψάχνει, αλλά δεν ξέρει τι. Θέλει να πάρει, αλλά δεν ξέρει πώς. Και δεν ξέρει πως για να πάρει, πρέπει να δώσει. Κανόνας της φύσης είναι αυτός.

Το έχω δηλώσει επισήμως και τώρα που το θυμήθηκα, το ξαναλέω. Στο τέλος της ζωής μου θέλω να τα έχω κάνει, να τα έχω ζήσει, να τα έχω νιώσει όλα. Και τα όμορφα και τα άσχημα. Και τις χαρές και τα μαθήματα. Που θα μου δώσουν σοφία, θα γεμίσουν την ψυχή μου και θα ηρεμήσουν το βλέμμα μου. Να μπορώ να κοιτάω πίσω και να βλέπω τη ζωή μου γεμάτη.

Προσφάτως συνάντησα μια γυναίκα, μεγαλύτερή μου, που ζει μόνη, αλλά όχι μοναχικά κι απολαμβάνει όσες μικρές ομορφιές της δίνει η καθημερινότητά της. Της είπα πως αυτό που βλέπω στο βλέμμα της είναι ο σκοπός μου. Μου αποκάλυψε και τον δικό της σκοπό. Μου είπε ότι, νεαρή ακόμη, είχε δει τη Γερτρούδη στον κινηματογράφο και σκέφτηκε πως στο τέλος της ζωής της, θα ήθελε να έχει αυτό που είχε κι η ηρωίδα της ταινίας. Να προσπεράσει τα εμπόδια, τα λάθη και τις δυσκολίες κι αυτό που θα της έχει μείνει, να είναι το ότι αγαπήθηκε. Διαπιστώνει (κι εγώ επίσης) ότι βρίσκεται σε καλό δρόμο. Και συμπληρώνει: «Μόνο που η δική μου ματιά δε θα ‘χει σκιά μελαγχολίας».

Με ή χωρίς σκιά μελαγχολίας, πρέπει να φροντίσουμε για τη ματιά μας. Πρέπει να φροντίσουμε να αγαπηθούμε. Και κυρίως να αγαπήσουμε. Για να έχουμε και κάτι καλό να θυμόμαστε.

Και για να καταλήξω εκεί που ξεκίνησα, γιατί εκνευρίζομαι όταν με πιάνει το αγαπησιάρικο. Όταν μια γυναίκα έχει νευράκια, δε φταίει το ότι είναι αγάμητη. Φταίει το ότι δεν αγαπήθηκε. Φταίει το ότι δεν πήρε αγκαλιές. Ή ότι οι αγκαλιές που πήρε είτε ήταν για να νιώσουν καλύτερα αυτοί που τις έδιναν, είτε για να τη φυλακίσουν μέσα τους. Φταίει το ότι δεν ένιωσε χάδι για αυτό που είναι, αλλά γιατί κατάφερε να γίνει αυτό που ο άλλος ήθελε. Φταίει το ότι δεν έχει ακούσει καλή κουβέντα, δεν έχει νιώσει τρυφερότητα, δεν έχει νιώσει πραγματικό ενδιαφέρον.

Δεν είναι ούτε κακογαμημένη. Είναι κακοαγαπημένη. Από κάποιον που αγαπάει μόνο τον εαυτό του. Και ζώντας τον εγωισμό του άλλου, γίνεται κι αυτή εγωίστρια. Και φτάνει στο σημείο να μην αντέχει να βλέπει άλλες να αγαπιούνται.

Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορώ να θυμώσω με μια γυναίκα με νευράκια. Δεν μπορώ να θυμώσω ακόμη και με μια υστερική ύαινα. Μπορώ μόνο να της προτείνω να ανοίξει μυαλό, καρδιά και αγκαλιά και να πάει ν’ αγαπηθεί.

Οι αστοί και οι μαστοί

Πρώτα θέλω να ακούσεις προσεκτικά το τραγουδάκι από το οποίο δανείστηκα τον τίτλο, χωρίς να μένεις στις ασυναρτησίες που ενδεχομένως θα φτάσουν στα αυτιά σου. Έχουν κι αυτές κάποιο λόγο ύπαρξης. Άμα τον καταλάβεις, ίσως θα πρέπει να ανησυχήσεις για το ανοιχτό μυαλό σου. Άμα συμφωνήσεις κιόλας, επισκέψου έναν ειδικό. Άμα ταυτιστείς, πήγαινε για εξορκισμό.

Χώνεψέ το. Χωριάτης πλούσιος κι αν γενεί, σκατένια δόξα θα 'χει. Όταν σε λένε πχ Σαλαμούρα, δε γεννήθηκες ευγενής αστός. Για μένα βέβαια, τιμή σου που κρατάς το όνομα του τυροκόμου προγόνου σου. Πολλοί νεοαριστοκράτες αλλάζουν και τα ονόματά τους προκειμένου να θάψουν το ταπεινό τους παρελθόν, αλλά το DNA δεν αλλάζει.
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, ως αθώα επαρχιώτισσα, είχα την εντύπωση ότι ο διαχωρισμός των τάξεων τείνει να εξαφανιστεί. Έβλεπα τον κόσμο να ξεπερνάει τα παλιά του κόμπλεξ, αυτά με τους πλούσιους και τους φτωχούς που χώριζαν και διαχώριζαν τους ανθρώπους.
Από μικρή τον θυμόμουν το διαχωρισμό. Η μάνα μου είχε κομμωτήριο και ανάμεσα στις πελάτισσες - γυναίκες της διπλανής πόρτας, υπήρχαν και κάποιες τύπου αριστοκράτισσες, που ζούσαν στην εποχή του βασιλιά. Αυτές που έτρεχαν στα κοζερί και στα φιλανθρωπικά πάρτι και μιλούσαν για τα κατορθώματα των συζύγων των, αφού οι ίδιες δεν είχαν κάνει ποτέ κάτι στη ζωή τους, εκτός του να ξύσουν το μουνί τους. Αν και μικρή, είχα καταλάβει ότι ήταν γραφικές. Αν και μικρή, είχα συνειδητοποιήσει ότι ανήκω αλλού. Αλλά πολιτικά και όχι ταξικά. Αυτούς τους ταξικούς διαχωρισμούς δεν ήθελα ποτέ να τους δεχτώ.
Αργότερα, παρατηρούσα το φαινόμενο να φεύγουν πολλοί από τα χωριά τους για να κατέβουν στον κασαμπά, όπου είχαν εξασφαλίσει μια θέση στο δημόσιο, με τη βοήθεια πάντα κάποιου κόμματος εξουσίας, η οποία μαζί με τα διακόσια στρέμματα ποτιστικά, τους εξασφάλιζε μια νέα ζωή με ανέσεις, αν όχι πολυτέλειες. Αν όχι καγκουριές.
Ήταν η εποχή των μεγάλων κέντρων διασκέδασης, των ακριβών αυτοκινήτων, της φιγούρας και του απόλυτου κενού. Η εποχή της δημιουργίας μιας νέας τάξης: Των νεόπλουτων. Και πάλι δε θέλησα να δεχτώ τους διαχωρισμούς. Αλλά θεώρησα πως η μόρφωση και ο πολιτισμός θα μπορούσαν να γίνουν το αντίδοτο στην κατρακύλα. Πλακώθηκα στο διάβασμα, ασχολήθηκα με το θέατρο, είδα πολύ κινηματογράφο που δεν είχε σχέση με το Χόλιγουντ, άκουσα μουσική που δεν έπαιζαν τα ραδιόφωνα.  Είπα ότι, τουλάχιστον εγώ, δε θα γίνω σαν τους άλλους. Αποφάσισα ο πλούτος μου να είναι πνευματικός, πράγμα που πίστευα ότι μπορούσε να καλύψει την αιώνια αφραγκία μου.
Σκατά μυαλά κουβαλούσα. Το κατάλαβα όταν έβγαλα το βιβλίο μου. Κι ας πούμε ότι έχω ένα ταλέντο, ή ότι έγραψα ένα ωραίο βιβλίο, ή ότι έχω ιδιαίτερο τρόπο γραφής (έτσι μου είπαν αυτοί που ξέρουν, δεν τα λέω εγώ), πού πάω χωρίς να δικτυωθώ; Και άμα δε δικτυωθώ με τους νεοαστούς, δεν έχω μέλλον.
Αν δεν ανήκεις σ' αυτούς που γεννήθηκαν από πλούσια αρχίδια (ή από σκέτα αρχίδια που πλούτισαν ξαφνικά) οφείλεις να το κυνηγήσεις μόνος σου. Γιατί πρέπει να έχουμε ταξική συνείδηση (χεστήκαμε για την κοινωνική). Γιατί, αν θέλουμε να πετύχουμε στη ζωή μας, πρέπει να γίνουμε σωστοί αστοί (χεστήκαμε για τους ανθρώπους).
Πρέπει να το κοιτάξω. Μπορώ να γίνω. Την πνευματική μου καλλιέργεια την έχω. Αλλά πρέπει να καλλιεργήσω κι άλλα πράγματα. Πρέπει να μπω σε πρόγραμμα. Ο νέος αστός πρέπει να έχει τα εξής χαρακτηριστικά:
Να είναι ατσαλάκωτος. Δεν μπορώ. Το μόνο σίδερο που χρησιμοποιώ, είναι για τα μαλλιά. Τα οποία είναι τόσο σγουρά, που μαρτυρούν τον τσαλακωμένο χαρακτήρα μου.
Να είναι κομψός. Το 'χω!
Σκάσε, δεν εννοώ αυτό. Εννοώ να έχει ένα σταθερό, συντηρητικό στυλ στο ντύσιμο. Δεν το 'χω. Το στυλ στο ντύσιμο το έχω και κανείς δεν μπορεί να το αμφισβητήσει, αλλά μόνο συντηρητικό δεν είναι.
Να είναι πάνω από τρία χρόνια αγάμητος. Άντε γαμήσου. Πάνω από τρεις μέρες και πάλι χάρη σου κάνω.
Να προσέχει τη γλώσσα του. Τι θα πει "άντε γαμήσου"; Να σου εξηγήσω. Αυτό που ξέχασες να κάνεις, ψωνάρα νεοαστή κι έχεις στεγνώσει πιο πολύ κι από στέπα. Γιατί δε θα σου κάτσει ποτέ ο κομψευόμενος κι ατσαλάκωτος και δήθεν καλλιεργημένος φλώρος που έβαλες στο μάτι. Δε θα σου κάτσει γιατί, όταν δεν πουλάει πνεύμα σε σένα, ψωνίζει γκομενάκια στο γκέι ρόμεο. Ασφαλώς δε θα παραδεχτεί ούτε στον εαυτό του την ομοφυλοφιλική του φύση.
Να τρέχει σε φιλανθρωπικές εκδηλώσεις και λογοτεχνικές βραδιές. Το ότι ανακατεύτηκα με τη λογοτεχνία, δε θα με υποχρεώσει να ξενερώνω μπροστά σε πάνελ με ψευτοκουλτουριάρηδες και δήθεν πνευματώδεις ανθρώπους που μιλάνε για ψυχές και μεγάλα βάθη. Ακόμα και στην ανάλογη εκδήλωση για το δικό μου βιβλίο, τα πράγματα ήταν τόσο χύμα που πιο πολύ θύμιζε πάρτι. Κι όσοι ήταν στο πάνελ, έκαναν τα πάντα για να διασκεδάσουν οι από κάτω. Φροντίζοντας το πάθος να είναι μεγαλύτερο από το βάθος.
Να δείχνει συνεχώς πόσο μορφωμένος και καλλιεργημένος είναι. Ναι, κοίτα τη μεγάλη μόρφωσή μου, γιατί θα τρομάξεις άμα δεις το μικρό πουλί μου.
Από το μεσημέρι που θα ξυπνήσει, μέχρι το πρωί που θα κοιμηθεί, να έχει πάει τουλάχιστον σε δέκα χώρους συνάντησης αστών. Άσε με, μάνα μου κι έχω να νοιαστώ και για τον κηπουρό που δε φάνηκε ακόμη να κλαδέψει την τριανταφυλλιά. Χώρια ότι έχω κάτι τρεχάματα σε συμβολαιογράφους για το εξοχικό και το ξενοδοχείο στη Μύκονο. Δεν προλαβαίνω, δεν προλαβαίνω.
Να δείχνει συνεχώς την απέχθειά του σε κομμουνιστάς, αναρχικούς και άλλα ταραχοποιά στοιχεία. Ε, ναι. Και αστός και μαστός, δε γίνεται. Και την πούτσα στο μουνί και την ψυχή στον παράδεισο, δεν πάει.
Τάξις και ηθική, λέμε. Τάξις και ηθική. Βάλε την ηλίθια ηθική σου στον κώλο σου, κομπλεξικέ αστέ. Για μένα η ηθική δεν πάει με την τάξη. Για μένα η ηθική είναι η συνέπεια απέναντι στον άνθρωπο. Τον οποιονδήποτε άνθρωπο. Ο οποίος δε διαφέρει σε τίποτα από μένα. Και τους βλέπω όλους ίδιους. Ακόμα κι εσένα που προσπαθείς να φανείς ανώτερος.
Όσο το σκέφτομαι, τόσο πιο δύσκολο μου φαίνεται να τηρήσω τις αρχές. Και το παίρνω απόφαση. Δε θα γίνω ποτέ αστή. Δε θα δικτυωθώ ποτέ. Δε θα πετύχω ποτέ. Πάλι στην ξεφτίλα, έτσι, για να κλείσω και με Άσιμο. Όπως ξεκίνησα.